Vài điều cơ bản về xe tự lái

 The Society of Automotive Engineers (SEA) định nghĩa có 6 level lái tự động từ 0 (hoàn toàn manual) đến 5 (hoàn toàn tự động).

Dưới đây là diễn giải chi tiết hơn về các level này:

Level 0 (No driving Automation)

Phần lớn các phương tiện đang lưu hành hiện nay đang ở level 0. Con người sẽ điều khiển xe dù có thể có sự giúp đỡ của hệ thống (ví dụ như hệ thống phanh khẩn cấp).

Level 1 (Driver Assistance)

Xe có thể tự thay đổi hướng hoặc tốc độ.

Level 2 (Partial Driving Automation)

Xe có thể thay đổi cả hướng và tốc độ cùng một lúc. Người lái vẫn có thể điều khiển xe bất cứ lúc nào (thường chế độ lái tự động được bật trong khoảng thời gian ngắn; ví dụ khi bạn có em bé đằng sau xe và bé khóc, bạn có thể bật chế độ này và quay lại trong chốc lát để kiểm tra em bé có vấn đề gì không).

Level 3 (Conditional Driving Automation)

Xe có khả năng 'cảm biến môi trường' (environmental detection) và có thể tự tăng tốc qua 1 phương tiện khác đi chậm hơn. Tuy nhiên, người lái vẫn phải tập trung hoàn toàn và sẵn sàng can thiệp bất cứ lúc nào. Level này hiện vẫn chưa được phê duyệt để phương tiện lưu hành trong thực tế. 

Các nhà sản xuất có xu hướng sẽ bỏ qua level này, vì nó có khuyết điểm là yêu cầu người lái vẫn phải tập trung như khi đang lái trong khi chế độ lái tự động được bật (mâu thuẫn vì người lái có xu hướng không tập trung hoàn toàn khi để auto mode).

Level 4 (High Driving Automation)

Xe có thể hoàn toàn tự xử lý nếu có trục trặc hoặc hệ thống bị hỏng, không yêu cầu người lái phải tương tác trong phần lớn các trường hợp, và vẫn có chế độ manual. 

Hiện nay, các nhà sản xuất hướng đến level này được sử dụng ở 1 số cung đường đặc biệt (như cao tốc).

Level 5 (Full Driving Automation)

Xe tự lái hoàn toàn, thậm chí không có cả vô lăng hay chân ga, chân phanh. Hiện tại chế độ này mới đang trong quá trình thử nghiệm và chưa được đưa ra công chúng.

Vì sao hiện tại xe tự lái chưa tiến lên được level 4 hay 5 mà mới chỉ dừng lại ở level 3?

Để đạt level 4 hay cao hơn thì cần có công nghệ lidar - rất đắt tiền và có thể làm đội giá chiếc ô tô lên gấp 3 lần. Còn với level 3, chỉ cần dùng công nghệ camera thông thường (có những hạn chế trong việc đo khoảng cách, tốc độ). 

Mặt khác, kể cả khi dùng công nghệ lidar thì phần mềm dùng trong xe tự lái vẫn chưa thể hiểu được mối liên hệ giữa thế giới xung quanh như con người. Và dù deep learning, machine learning và AI hiện nay đã rất phát triển nhưng vẫn phải qua quá trình vô cùng phức tạp để khiến phần mềm làm được một thao tác đơn giản mà con người có thể phản ứng trong vô thức. Ví dụ: hai người đang đi bộ cùng nhau, một người yêu cầu người kia làm 1 phép toán, người kia sẽ có xu hướng dừng lại và nhẩm phép tính (ưu tiên phép tính hơn). Nhưng khi đang tính nhẩm, nếu có 1 vật từ trên cao rơi xuống chỗ anh ta, anh ta sẽ tự động dừng việc tính toán lại và tránh vật đó (ưu tiên an toàn của bản thân). Việc đổi thứ tự ưu tiên này diễn ra gần như trong vô thức của con người, nhưng vẫn là một vấn đề khó với các phần mềm hiện tại. 

Nguồn tham khảo:

1. https://www.synopsys.com/automotive/autonomous-driving-levels.html

2. The Skeptics Guide #839 - Aug 7 2021, https://www.theskepticsguide.org/podcasts/episode-839